TÜBA Genç Akademi Kahire’de IAP Genel Kurulunda

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Genç Akademi, Mısır’ın başkenti Kahire’de düzenlenen 2025 InterAcademy Partnership (IAP) Üç Yıllık Konferansı ve Genel Kurulu kapsamında gerçekleştirilen etkinliklere katkı verdi.

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker’in moderatörlüğünü üstlendiği “Yapay Zekâ Çağında Bilim Diplomasisi: Bilim Dalları, Hudutlar ve Nesiller Arası Köprü Kurmak” başlıklı oturumda, TÜBA Genç Akademi Başkanı Doç. Dr. Mürsel Doğrul tarafından sunum gerçekleştirildi. Oturumda, yapay zekâ çağında bilim diplomasisinin geçirdiği dönüşüm ile disiplinler arası iş birliği ve nesiller arası etkileşimin artan önemi ele alındı.

Doç. Dr. Doğrul, “Yapay Zekâ, Bilimsel Dürüstlük ve Bilimin Geleceği: Genç Akademi Perspektifi” başlıklı sunumunda, yapay zekânın erken kariyer araştırmacıların günlük çalışma pratiklerini köklü biçimde dönüştürdüğüne dikkat çekti. Yapay zekânın araştırma kapasitesini artıran önemli fırsatlar sunduğunu belirten Doğrul, bu sürecin aynı zamanda etik, şeffaflık, veri güvenliği ve eşitsizlik temelli riskleri de beraberinde getirdiğini vurguladı. Ancak yapay zekânın yalnızca risk odaklı bir yaklaşımla ele alınması yerine, günümüz küresel sorunlarının çözümündeki işlevselliğinin değerlendirilmesinin önemine işaret eden Doğrul, genç akademilerin yapay zekâ yönetişimi ve bilim diplomasisi süreçlerinde daha görünür ve etkin roller üstlenmesi gerektiğinin altını çizdi.

TÜBA heyetinin gerçekleştirdiği oturumda, bilim diplomasisinin yapay zekâ çağında yalnızca teknik bir alan olmaktan çıkarak güven inşası, etik yönetişim ve küresel iş birliğini kapsayan çok boyutlu bir çerçeveye evrildiği vurgulandı. TÜBA Üyesi ve Asya Bilim Akademileri ve Toplulukları Birliği (AASSA) Başkanı Prof. Dr. Ahmet Nuri Yurdusev, klasik diplomasi ile çağdaş bilim diplomasisi arasındaki tarihsel sürekliliğe dikkat çekerek, Asya’da akademiler arası iş birliğinin sağlık, afet yönetimi, iklim ve dijital dönüşüm alanlarında stratejik önem taşıdığını ifade etti. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeliha Koçak Tufan ise kriz dönemlerinde bilim diplomasisinin belirleyici rolüne değinerek, sığınmacı akademisyenlere yönelik destek mekanizmaları ve Ortadoğu’da Akademik Mirası Koruma Projesinin bilim diplomasisi açısından iyi bir uygulama örneği sunduğunu belirtti. TÜBA Yapay Zekâ Çalışma Grubu üyesi ve Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ercan Öztemel de yapay zekânın bilim diplomasisinde hem bir iş birliği aracı hem de diplomatik müzakere konusu olduğuna işaret ederek, güvenilir yapay zekâ için şeffaflık, hesap verebilirlik, kapsayıcılık ve güvenliğin temel ilkeler olduğunu vurguladı.

Genel Kurul ve konferans süresince TÜBA Genç Akademi, Hollanda, Kolombiya ve Estonya Genç Akademileri başta olmak üzere farklı ülkelerden genç akademi temsilcileriyle bir araya gelerek deneyim paylaşımında bulundu. Görüşmelerde, genç araştırmacıların bilim diplomasisi süreçlerine katılımının güçlendirilmesi, yapay zekâ yönetişimi ve uluslararası genç akademi ağları arasında iş birliği olanakları ele alındı.